TVP Historia - 2026-10-04 20:55

cykl dokumentalny

Na początku XX wieku minęło ponad 100 lat od czasu, gdy Polska utraciła Niepodległość. Kilkakrotnie podejmowano walkę zbrojną, by doprowadzić do odrodzenia Rzeczpospolitej. W latach dziewięćdziesiątych XIX wieku zaczęły kształtować się nowoczesne ruchy ideowe, które stały się fundamentem polskiego życia politycznego: ruch socjalistyczny, narodowy, ludowy oraz chrześcijańsko-demokratyczny. Działacze wywodzili się z młodej inteligencji i nie zgadzali się na bierność wobec zaborców. W kierownictwie Polskiej Partii Socjalistycznej na czoło wysunął się Józef Piłsudski. Przywódcą tajnej Ligi Narodowej został Roman Dmowski. W działaniach wielu Polaków dominowała idea pracy organicznej, której celem był rozwój gospodarczy i likwidacja zacofania cywilizacyjnego. Jej zwolennicy byli zdecydowani trwać przy polskości, ale rezygnowali z walki o suwerenność. Podziemne Państwo Polskie zaczęło się tworzyć tuż przed kapitulacją Warszawy - 27 września 1939 roku generał Michał Tokarzewski-Karaszewicz powołał Służbę Zwycięstwu Polski, przekształconą potem w Związek Walki Zbrojnej i Armię Krajową (AK). W szczytowym momencie, latem 1944 roku, AK liczyła ok. 390 tys. żołnierzy, z czego 50 tys. stacjonowało w Warszawie. Od 1941 do 1944 roku przeprowadzono tysiące akcji sabotażowych i zamachów na Niemców. Największymi operacjami były wyzwolenie Wilna i Lwowa oraz Powstanie Warszawskie w ramach Akcji "Burza". Rozwiązanie AK ogłoszono 19 stycznia 1945 roku, jednak sygnalizowało ono kontynuację walki w nowych strukturach.

wstecz