TVP Historia - 2026-09-13 20:55

cykl dokumentalny

Na początku XX wieku minęło ponad 100 lat od czasu, gdy Polska utraciła Niepodległość. Kilkakrotnie podejmowano walkę zbrojną, by doprowadzić do odrodzenia Rzeczpospolitej. W latach dziewięćdziesiątych XIX wieku zaczęły kształtować się nowoczesne ruchy ideowe, które stały się fundamentem polskiego życia politycznego: ruch socjalistyczny, narodowy, ludowy oraz chrześcijańsko-demokratyczny. Działacze wywodzili się z młodej inteligencji i nie zgadzali się na bierność wobec zaborców. W kierownictwie Polskiej Partii Socjalistycznej na czoło wysunął się Józef Piłsudski. Przywódcą tajnej Ligi Narodowej został Roman Dmowski. W działaniach wielu Polaków dominowała idea pracy organicznej, której celem był rozwój gospodarczy i likwidacja zacofania cywilizacyjnego. Jej zwolennicy byli zdecydowani trwać przy polskości, ale rezygnowali z walki o suwerenność. W wyniku sowiecko-niemieckich układów z 1939 roku ZSRR zajął ponad połowę ziem Polski, zamieszkaną przez ponad 13 milionów osób. Szybko wcielono te tereny do Białorusi i Ukrainy, pozorując zgodę lokalnej ludności i rozpoczynając masowe represje - deportacje objęły setki tysięcy Polaków, Żydów oraz uciekinierów z terenów zajętych przez Niemców. Wspólnie z gestapo ZSRR przeprowadził także akcje wymierzone w polskie elity, których kulminacją był mord ponad 21 tysięcy oficerów w Katyniu i innych obozach. 10 kwietnia 2010 roku w katastrofie rządowego samolotu pod Smoleńskiem, lecącego na obchody 70. rocznicy Zbrodni Katyńskiej, zginęło 96 osób, w tym prezydent RP Lech Kaczyński i wielu przedstawicieli polskich władz.

wstecz